Từ thuở hồng hoang, khi càn khôn chưa định, âm dương chưa phân, vạn vật còn trong mờ mịt, đã hiển hiện một vị thần linh tối thượng, đó là Nguyên Thủy Thiên Tôn (元始天尊). Ngài còn được tôn xưng là Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn (玉清元始天尊), đứng đầu Tam Thanh (三清) – ba vị tôn thần thanh tịnh và cao quý nhất trong Đạo giáo. Ngài là hiện thân nguyên thủy của Đạo (道), là nguyên khí sơ khai, là nguồn cội của vũ trụ vạn vật.

Trong Thái Bình Kinh (太平經), một kinh điển quan trọng, có ghi: "Đạo là gốc của trời đất, là cha mẹ của vạn vật. Nguyên Thủy là danh hiệu của Đạo khi chưa có hình tướng." Điều này cho thấy, Nguyên Thủy Thiên Tôn đại diện cho giai đoạn hỗn mang, nguyên thủy, vô hình vô tướng trước khi vũ trụ được hình thành.

Đạo Đức Kinh (道德經) của Lão Tử đã mô tả về Đạo như sau: "Đạo khả đạo, phi thường đạo. Danh khả danh, phi thường danh. Vô danh thiên địa chi thủy. Hữu danh vạn vật chi mẫu." (Đạo mà có thể nói ra, không phải Đạo vĩnh thường. Tên mà có thể đặt tên, không phải tên vĩnh thường. Không tên là khởi thủy của trời đất. Có tên là mẹ của muôn vật). Nguyên Thủy Thiên Tôn chính là biểu tượng cho cái "vô danh thiên địa chi thủy" ấy.

Ngài giáng sinh từ thuở sơ khai nhất, khi trời đất còn là một khối hỗn độn chưa phân chia, và ngự trị tại Cảnh giới Ngọc Thanh (玉清境), một cõi tịnh độ tối cao trong Tam Giới, nơi không khí trong lành, cảnh vật thanh tao, thoát tục.

Theo các ghi chép trong Nguyên Thủy Vô Cực Chân Kinh (元始無極真經), Nguyên Thủy Thiên Tôn thường được miêu tả là đang cầm viên "Hỗn Nguyên Châu" (混元珠). Viên châu này chứa đựng tinh túy của vũ trụ sơ khai, tượng trưng cho sự hợp nhất, chưa phân chia âm dương, ngũ hành. Nó hàm chứa vô lượng pháp thuật và bí mật của Đạo, là nguồn năng lượng sáng tạo vô biên.

Quyền năng tối thượng của Nguyên Thủy Thiên Tôn là khai thiên lập địa, sáng tạo ra vũ trụ vạn vật. Ngài là Đấng Khởi Nguyên, là nguồn gốc sinh thành của tất cả các vị thần, tiên, và mọi sự tồn tại. Từ nơi Ngài, các vị Tiên Thiên chân khí (先天氣) được ban bố, hình thành nên thế giới.

Kinh Thượng Thanh U Minh Chân Kinh (上清幽冥真經) có ghi lại rằng: "Nguyên Thủy Thiên Tôn, xuất ư Đạo Nguyên, sinh ư Hỗn Độn, hóa ư Vô Cực." (Nguyên Thủy Thiên Tôn, xuất từ Đạo Nguyên, sinh nơi Hỗn Độn, hóa nơi Vô Cực).

Ngọc Thanh Bảo Cáo:

Ngọc giới chi thượng, Phạm khí Di La.
Thượng cực vô thượng, Thiên trung chi thiên.
Uất la tiêu đài, Ngọc sơn thượng kinh.
Diệu diệu kim khuyết, Sâm la tịnh hoằng.
Huyền nguyên nhất khí, Hỗn độn chi tiên.
Bảo châu chi trung, Huyền chi hựu huyền.
Khai minh thiên cảnh, Hóa sinh chư thiên.
Ức vạn thiên chân, Vô ương số chúng.
Toàn đẩu lịch ki, Hồi độ ngũ thường.
Nguy nguy đại phạm, Vạn đạo chi tông.
Đại la Ngọc Thanh, Hư vô tự nhiên.
Chí chân diệu đạo, Nguyên Thủy Thiên Tôn.